Pierwsze objawy demencji czy depresja?
Demencja a depresja: Dlaczego problemy z pamięcią u seniora to nie zawsze choroba Alzheimera?
Zapominanie imion, gubienie wątku i ogólne wycofanie u bliskiej osoby starszej natychmiast budzą lęk przed nieodwracalną demencją. Zanim jednak założysz najgorsze, warto wiedzieć, że te same objawy przypominające demencję maskują głęboką depresję, która przy odpowiednim leczeniu jest całkowicie odwracalna.
Dlaczego problemy z pamięcią u osób starszych bywają mylące?
Aż 94% pacjentów w ostrej fazie epizodu depresyjnego cierpi na bardzo wyraźne zaburzenia funkcji poznawczych.
Umysł osoby z depresją wpada w pułapkę tzw. poznania „gorącego” – niemal automatycznie wyłapuje z otoczenia i zapamiętuje wyłącznie negatywne informacje, ignorując te pozytywne.
Zaburzenia te bywają tak nasilone, że w psychiatrii zyskały wręcz miano „otępienia rzekomego”.
Zrzucanie kłopotów z pamięcią wyłącznie na „podeszły wiek” jest groźne, ponieważ nieleczona i powracająca depresja u seniora działa toksycznie na mózg, stając się udokumentowanym czynnikiem ryzyka rozwoju prawdziwego otępienia w przyszłości.
Jak odróżnić objawy na co dzień?
Zachowanie chorego | Depresja (Otępienie rzekome) | Demencja (Otępienie organiczne) |
Świadomość problemu | Senior szczegółowo opisuje swoje trudności i głośno narzeka na pogarszającą się pamięć. | Chory bagatelizuje problemy, ukrywa braki (dysymulacja) i zmyśla historie (konfabulacje). |
Wysiłek intelektualny | Pacjent szybko się poddaje, nie próbuje rozwiązać zadania, zniechęcony odpowiada „nie wiem”. | Chory bardzo się stara, kompensuje braki i do samego końca „walczy” z powierzonym zadaniem. |
Tempo zmian | Spadek formy intelektualnej jest stosunkowo nagły i szybki. | Utrata zdolności poznawczych ma charakter bardzo powolny i postępujący. |
Wahania w ciągu dnia | Trudności ze skupieniem i pamięcią są wyraźnie silniejsze w godzinach porannych. | Pora dnia zazwyczaj nie ma większego wpływu na możliwości krótkotrwałego zapamiętywania. |
Medyczne dowody na odzyskanie pamięci
Skuteczne leczenie depresji potrafi cofnąć zmiany, które z pozoru wyglądają na nieodwracalne uszkodzenia mózgu. Literatura medyczna opisuje przypadek pacjentki, która w przebiegu ciężkiej depresji zdobyła w przesiewowym teście pamięci MMSE zaledwie 16 punktów, co wskazywało na otępienie średniego stopnia. Po wdrożeniu odpowiedniej terapii jej sprawność intelektualna całkowicie wróciła do normy, a wynik kontrolnego testu MMSE wzrósł do maksymalnych 30 punktów. Co więcej, współczesna medycyna dysponuje już nowoczesnymi lekami, które nie tylko podnoszą nastrój, ale wykazują silne, bezpośrednie działanie naprawiające uwagę, pamięć operacyjną i ogólną koncentrację u chorych.
Co zrobić, gdy zauważysz u bliskiego pierwsze objawy demencji?
Jeśli dziwne zachowanie starszej osoby i zaniki pamięci budzą Twój niepokój, nie zwlekaj i nie stawiaj diagnozy na własną rękę na podstawie informacji z internetu. Najlepszym i najmniej stresującym dla seniora rozwiązaniem jest zaproszenie psychologa na wizytę domową i wykonanie przesiewowej diagnozy psychologicznej.
W bezpiecznym, znanym otoczeniu pacjent chętniej współpracuje, nie denerwuje się wizytą w przychodni i odczuwa znacznie mniejszy lęk przed oceną.
Specjalista w komfortowych warunkach przeprowadzi niezbędne badania diagnostyczne (takie jak testy pamięci, uwagi i funkcji wykonawczych), które trafnie wskażą, czy macie do czynienia z depresją, czy z procesem otępiennym.
Szybkie i bezbłędne rozpoznanie pozwala natychmiast wdrożyć odpowiednie leczenie, które może uratować sprawność intelektualną seniora.
Nie pozwól, aby nieleczona depresja odebrała Twojemu bliskiemu wspomnienia i samodzielność. Umów profesjonalne badanie psychologiczne w Waszym domu, aby zyskać pewność i dać mu realną szansę na powrót do zdrowia. Ostateczną diagnozę medyczną zawsze stawia lekarz (psychiatra, neurolog lub geriatra), ale to właśnie szczegółowe badanie neuropsychologiczne dostarcza niezbędnych narzędzi do trafnego przesiewowego rozpoznania.
Żródła:
Broniarczyk-Czarniak, M., Sowińska, K., Białas, J., & Talarowska, M. (2019). Ciężka depresja z nasilonymi zaburzeniami funkcji poznawczych czy otępienie? Psychiatria, 16(4), 218–226.
Jarema, M., Dudek, D., & Czernikiewicz, A. (2014). Dysfunkcje poznawcze w depresji – niedoszacowany objaw czy nowy wymiar? Psychiatria Polska, 48(6), 1105–1116.
Komentarze