Jak Sztuczna Inteligencja (AI) może ułatwić podróżowanie osobom starszym (demencja)
Jak Sztuczna Inteligencja Zmienia Podróżowanie Osób Starszych
Poruszanie się po mieście potrafi być czasem stresujące dla każdego, niezależnie od wieku. Jeżeli mierzysz się z demencją lub fizycznym osłabieniem (tzw. zespołem słabości) lub pierwszymi zmianami w obszarze funkcji poznawczych (w tym demencja) poruszanie się nawet po znanych miejscach może być wyzwaniem . W samej Wielkiej Brytanii w 2024 roku problem ten dotyczył blisko 1,3 miliona osób z zespołem słabości oraz prawie miliona osób żyjących z demencją. Dla tej grupy wyjście z domu często wiąże się z paraliżującym lękiem przed upadkiem lub zgubieniem się, co niestety prowadzi do ograniczania aktywności fizycznej i szkodliwej dla zdrowia izolacji. Ile takich osób jest w Polsce?
Dlaczego popularne nawigacje to za mało w przypadku zmian neurodegeneracyjnych (np. demencja)?
Popularne aplikacje, takie jak Google Maps, zrewolucjonizowały przemieszczanie się po miastach, ale kompletnie nie zostały zaprojektowane z myślą o seniorach. Systemy te z góry zakładają, że użytkownik jest spokojny i racjonalny, a o błędach (np. złym skręcie lub przedwczesnym wyjściu z autobusu) informują dopiero po fakcie. Dla osoby zmagającej się z demencją taki nagły komunikat o pomyłce może wywołać panikę i dezorientację, które drastycznie pogarszają objawy choroby.
Proaktywny asystent podróży
SafeStep – jest systemem wspomagania podróży, napędzanym sztuczną inteligencją. Aplikacja nie tylko wyznacza trasę z punktu A do punktu B. Jej sercem jest tzw. "graf podróży", który integruje nawigację z modelowaniem predykcyjnym. Oznacza to, że system nie tylko wskazuje drogę, ale z góry przewiduje, co może pójść nie tak na danym odcinku i jak temu zapobiec.
Cały proces opiera się na zaawansowanych algorytmach i przebiega w czterech krokach:
Planowanie: System pobiera standardową, optymalną trasę z Map Google, obejmującą np. chodniki i komunikację miejską.
Przewidywanie ryzyk: Wykorzystując profil kliniczny użytkownika i zaawansowany silnik behawioralny Anticip8, sztuczna inteligencja identyfikuje spersonalizowane zagrożenia (np. ryzyko wejścia do złego autobusu lub zagubienia na dużej stacji).
Generowanie rozwiązań: Wykorzystując duży model językowy (GPT-5), aplikacja tworzy propozycje tzw. interwencji. Może to być wyświetlenie prostej strzałki kompasu, odczytanie na głos numeru nadjeżdżającego autobusu, czy uproszczenie interfejsu do zaledwie jednego, kolejnego kroku.
Wybór optymalnej pomocy: System błyskawicznie przelicza, która z proponowanych interwencji ma największą szansę na sukces w danej sytuacji i wdraża ją na ekranie użytkownika.
Rozwiązania skrojone na miarę (Profile pacjentów)
Aby system działał z najwyższą precyzją, został zaprojektowany z myślą o bardzo konkretnych trudnościach. Twórcy opierali się m.in. na profilu 75-letniej Rosy, która zmaga się z wczesnym stadium demencji. Rosa łatwo ulega przebodźcowaniu – tłumy ludzi i głośne węzły komunikacyjne wywołują u niej ogromny lęk, a algorytm potrafi przewidzieć te wyzwalacze na trasie. Drugim testowym profilem był 82-letni Harold, cierpiący na zespół słabości. Porusza się z trudem, używa laski, potrzebuje częstych przerw na odpoczynek i obawia się śliskich nawierzchni. SafeStep dopasował instrukcje do każdego z tych ograniczeń.
Wyniki testów i spojrzenie w przyszłość
Projekt przestał być tylko koncepcją i został przetestowany w warunkach terenowych podczas 26 przejazdów transportem publicznym. Wyniki jak twierdzą badacze są optymistyczne – użytkownicy testowi zgłosili wzrost pewności siebie oraz wyraźne poczucie bezpieczeństwa podczas podróży. System działał szybko, wykrywając ewentualne zboczenie z trasy w ciągu zaledwie 30 sekund.
Przed twórcami rozwiązania wciąż stoją jednak wyzwania. Testy wykazały, że wizualny interfejs aplikacji musi zostać mocno uproszczony, a rozmiar czcionek i kontrast poprawiony, aby lepiej odpowiadać potrzebom starszych osób.
Innowacja nie może być skomplikowana.
Seniorzy wciąż w dużym stopniu zmagają się z wykluczeniem cyfrowym. Jeśli chcemy, aby aplikacja rzeczywiście wspierała osobę starszą w drodze do przychodni czy na spotkanie z wnukami, nie może wyglądać jak panel sterowania statkiem kosmicznym. Musi mówić dużymi literami, używać wysokiego kontrastu, a najlepiej – jak sugerują twórcy SafeStep – przybrać formę głosowego, przyjaznego asystenta.
Sztuczna inteligencja rozwija się dziś w zawrotnym tempie. Najwyższy czas, abyśmy zaczęli z niej korzystać nie tylko do generowania zabawnych obrazków czy pisania maili w pracy, ale także do budowania świata, w którym nasi rodzice i dziadkowie nie muszą bać się wyjścia z domu. Może w tym ujęciu AI nie będzie zagrożeniem dla miejsc pracy, ale pomoże zwrócić to, co z wiekiem tracimy najszybciej – poczucie bezpieczeństwa i życiową niezależność.
Jeżeli obserwujesz u siebie zmiany: spadek nastroju, trudności z zapamiętywaniem, utrzymaniem uwagi, umów konsultację/ diagnozę psychologiczną na psychologzdojazdem.com
Źródło opracowania:
Debenedetti, A., Gamez, D., Such, F., & Kairinos, N. (2026). SafeStep: AI-powered travel assistance for elderly people with frailty or dementia
Komentarze