Czy to starość czy już demencja? Wczesna diagnostyka seniora
- Karolina
- 15 kwi
- 2 minut(y) czytania
Demencja to nie wyrok, to wyzwanie. Dlaczego wczesna diagnoza w domu ma znaczenie?
Coraz częściej słyszymy o problemach z pamięcią u bliskich, ale czy wiemy, kiedy kończy się „zwykłe zapominanie”, a zaczyna choroba? Według najnowszych publikacji naukowych (Mazurek i wsp., 2018), liczba osób z demencją podwaja się co 20 lat, a do 2040 roku problem ten dotknie ponad 81 milionów ludzi na świecie.
Mimo tak ogromnej skali, diagnostyka wciąż kuleje. Dlaczego tak się dzieje i jak wizyta domowa psychologa może to zmienić?
Bariery, których nie widać w gabinecie lekarskim
Artykuł „Demencja – problemy diagnostyczne i terapeutyczne” wskazuje na kilka krytycznych powodów, dla których seniorzy nie otrzymują pomocy na czas:
Maskowanie objawów: Gdy senior mieszka z rodziną, bliscy często nieświadomie przejmują jego obowiązki, maskując pierwsze symptomy otępienia. W efekcie pomoc przychodzi zbyt późno.
Stygmatyzacja społeczna: Zarówno pacjenci, jak i niektórzy lekarze (!) wciąż postrzegają demencję jako powód do wstydu. Prowadzi to do unikania badań z lęku przed diagnozą.
Niewydolność systemu: W Polsce na 100 000 seniorów przypada zaledwie 0,8 geriatry. To jeden z najniższych wyników w Europie. Kolejki do specjalistów sprawiają, że moment, w którym leczenie byłoby najskuteczniejsze, często bezpowrotnie mija.
Zalety diagnostyki domowej – dlaczego to lepszy wybór?
Nie wszystkie badania kwestionariuszowe są możliwe do wykonania w domu, ale wiele z nich może dać kierunek do dalszej diagnostyki. Diagnostyka w naturalnym środowisku pacjenta pozwala wyeliminować tzw. „syndrom białego fartucha” oraz stres związany z transportem i obcym miejscem.
W ramach wizyty domowej wykonujemy profesjonalną ocenę funkcji poznawczych seniora, wykorzystując narzędzia takie jak:
Mini-Mental State Examination (MMSE): Pozwala ocenić orientację, pamięć i zdolności językowe.
Montreal Cognitive Assessment (MoCA): Bardzo czuły test, który wg badań potrafi wykryć subtelne deficyty poznawcze, często pomijane przez lekarzy pierwszego kontaktu.
Modified Mini-Mental State Examination (3MS) oraz AMTS: Dodatkowe skale pozwalające na głębszą analizę stanu pacjenta.
Czy wiesz, że 11% przypadków otępienia jest odwracalnych?
To jedna z najważniejszych informacji . Szybka i rzetelna diagnostyka może wykazać, że zaburzenia poznawcze wynikają z przyczyn, które można całkowicie wyleczyć! Bez badania psychologicznego pacjent może zostać błędnie uznany za osobę z nieuleczalną chorobą Alzheimera.
Jak wygląda wizyta domowa psychologa?
Wizyta domowa to nie tylko testy. To przede wszystkim czas, którego brakuje w przychodniach:
Czas dla pacjenta (ok. 60-90 min): Spokojne przeprowadzenie badań bez presji zegara.
Wsparcie dla opiekunów: Edukacja na temat tego, jak komunikować się z chorym i jak organizować opiekę.
Przełamanie izolacji: Pomoc w zrozumieniu, że demencja to jednostka chorobowa, a nie powód do wykluczenia społecznego.
Literatura
Mazurek, M., Papuć, E., & Rejdak, K. (2018). Demencja – problemy diagnostyczne i terapeutyczne. Wiadomości Lekarskie, 71(6), 1235–1238.
Folstein, M. F., Folstein, S. E., & McHugh, P. R. (1975). "Mini-mental state". A practical method for grading the cognitive state of patients for the clinician. Journal of Psychiatric Research, 12(3), 189–198. https://doi.org/10.1016/0022-3956(75)90026-6
Nasreddine, Z. S., Phillips, N. A., Bédirian, V., Charbonneau, S., Whitehead, V., Collin, I., Cummings, J. L., & Chertkow, H. (2005). The Montreal Cognitive Assessment, MoCA: A brief screening tool for mild cognitive impairment. Journal of the American Geriatrics Society, 53(4), 695–699. https://doi.org/10.1111/j.1532-5415.2005.53221.x
World Health Organization. (2010). The ICD-10 classification of mental and behavioural disorders: Clinical descriptions and diagnostic guidelines.
Komentarze